2 Following
linhtalinhtinh

Linhtalinhtinh

Currently reading

The Houses of History: A Critical Reader in Twentieth-Century History and Theory
The Complete Calvin and Hobbes
Bill Watterson

Tuổi thơ dữ dội

Tuổi thơ dữ dội - Phùng Quán Tôi không nhớ chính xác đã đọc xong quyển sách này vào khi nào. Có lẽ là vào khoảng giữa cấp 2. Chắc chắn tôi mua cuốn sách vào năm lớp 8-9 và rất điên là sách bị nxb Kim Đồng in sai trang (một tập khoảng 40 trang bị đóng lệch). Nhưng có thể tôi đã đọc nó trước cả lúc đó (trí nhớ kém quá), bởi vì khi ấy không ngần ngừ mà tôi đã bỏ ra 6-7 chục ngàn để mua, mà cái giá thời đấy thì đúng là cả một gia tài.

Nhưng đọc vào thời điểm nào cũng không quan trọng. Vì tôi cho rằng dù lớn dù bé có đọc bao nhiêu lân câu chuyện vẫn làm mình khóc. Trí nhớ tôi kém tới thế mà tôi vẫn nhớ được một vài các chi tiết, có những thứ ám ảnh mãi, có những thứ làm trái tim đau thắt mãi. Phải nói rằng, tác giả đã khiến tôi có cảm giác mãi là một đứa trẻ khi sống cùng với các nhân vật như thế.

Truyện kể về một nhóm các em thiếu nhiên ở Huế hoạt động Cách Mạng chống Pháp. Có ba nhân vật chính quan trọng nhất là Mừng, Lượm, và Quỳnh Sơn Ca. Có một nhân vật “phản diện” nữa là Kim - gián điệp. Các em đến từ nhiều hoàn cảnh khác nhau. Mừng nhà rất nghèo, mẹ em đau ốm suốt. Quỳnh từ bỏ ngôi nhà giàu có và cây đàn piano. Còn Lượm thì tôi không nhớ chính xác nữa.

Các em nhỏ đã trải qua một giai đoạn tuổi thơ mà Phùng Quán đã đặt rất hay là “dữ dội”. Hai tiếng ấy thu gọn trong mình nó tiếng bom đạn chiến tranh, tiếng khóc, những bi thương và mất mát. Thế nhưng hai tiếng ấy không mang màu sắc bi quan. Nó nghe vang vọng, nó bi tráng và đậm màu sắc anh hùng ca. Anh hùng ca cho những em nhỏ. Dữ dội là thế mà các em đủ sức đứng lên chống chọi với cuộc đời. Dữ dội là thế mà các em gân sắt chẳng kém gì ai. Vẫn có những tiếng cười tiếng ngây thơ sự láu lỉnh của tuổi nhỏ, nhưng đầy trí tuệ, đầy dũng cảm, đầy suy tư.

Lượm trở thành anh hùng trong nhà tù với biết bao kẻ lớn khác hơn em. Em đã chiếm được trái tim, chiếm trọn vẹn sự hâm mộ của tôi. Em thực quả cảm, thực thông minh lanh lợi, thực khiến người ta phải nghiêng mình kính cẩn. Phùng Quán mô tả rõ ràng hiện thực nhà tù ấy đến nỗi, từ đó trở về đi định nghĩa nhà tù với tôi không còn mù mờ và tưởng tượng nữa. Đống hố phân, đống nhơ nhớp bẩn thỉu. Đông cơm pha với cứt, nước tiểu. Giấc ngủ tê tái trong đêm. Lũ gác canh. Một chế độ nhà tù. Sự phân bậc trong chính hệ thống tù nhân. Lượm đã sống qua hết, đã thậm chí là thành công và vượt qua được tất cả. Em như là đại diện cho niềm tin, cho hi vọng, cho tương lai mà đôi khi sao quá mịt mù. Nhưng nhìn vào Lượm, tôi biết ước mơ, rằng mình như thế. Đó là một nhân vật tràn đầy cảm hứng, một tượng đài của tôi thuở nhỏ.

Quỳnh là một nhân vật tôi không có nhiều thương nhớ. Phải chăng vì ngay cái vẻ ngoài mềm mại nhẹ nhàng của cậu? Đôi khi tôi cảm thấy cậu sao mà vô dụng bởi cái vẻ ngoài ốm yếu ấy. Mô tả cậu ta làm gì, tôi từng nghĩ, hãy tả những người như Lượm kia! Thế nhưng giờ nhìn lại tôi mới thấy, ôi chao, có biết bao nhiêu điều cần phải học từ cái cậu yếu ớt ấy. Bỏ một gia đình giàu có tư sản. Bỏ căn biệt thự. Bỏ bố mẹ. Bỏ cây dương cầm. Bỏ tất cả để lao vào những thứ tối tăm đói khát và không rõ tương lai. Ai dám không? Bảo cậu ngu dại ư? Ngu dại sao vẫn sống mãi, vẫn trung thành mãi với cái nghèo nàn ấy? Chỉ cần chạy về, chạy về một bước thôi kia mà? Không, không có đâu. Trong trái tim Quỳnh, trái tim nhạy cảm ấy, có lẽ là một sự dũng cảm không kém gì Lượm. Cậu có tất cả và đã chọn mất tất cả. Tôi nghẹn lại vì thấy mình còn hèn kém hơn. Ôi quyết định sống với đúng bản thân mình. Cái thứ mà có lẽ thế hệ hiện tại phải đối mặt nhiều hơn cả, và cái quyết định mà rất nhiều người chọn bỏ cuộc.

Nhân vật cuối cùng mà tôi nhớ được, Mừng. Đó là nhân vật khiến tôi khóc thảm thiết, khóc đầm đìa, khóc tới nỗi mắt không mở nổi, và mỗi làn nghĩ lại vẫn muốn ứa nước mắt. Tiếc sao tôi lại không nhớ được nhiều về em. Thực ra phần lớn câu chuyện và những tình tiết gay cấn nhất là xoay quanh Lượm. Thế nhưng Mừng chiếm một vị trí quá đặc biệt. Phải chăng đó là vì tác giả tập trung miêu tả sâu sắc sự trong sạch, sự chân chất, sự trung thành của Mừng? Mừng dường như đại diện cho cả một giai cấp nghèo khổ bần cùng nhất. Những con người hiền lành, thật bụng, sống thật thà, đôn hậu. Đau thương thay là họ phải chịu những kết cục những cảnh đời bi thảm nhất. Em bị nghi ngờ là gián điệp, bị mọi người quay lưng. Em cất lên những tiếng vô vọng phản kháng. Ai tin em? Em là một đứa trẻ, mà một đứa trẻ thì lời nói của chúng có mấy khi là đáng tin với người lớn đâu? Mà em lại còn quá thiện, thiện và không nhanh trí tới mức cãi lại được cho mình.

Lần nào đọc tới những trang cuối cùng của cuốn sách tôi cũng bật khóc thảm thiết:

- Anh ơi, anh đừng nghi em là Việt gian nữa anh hí

Tôi đã phát điên lên và oán trách tất cả. Tại sao tại sao em phải chết? Tôi căm hận kẻ đã hãm hại em, tôi ghét cay ghét đắng những người lớn không chịu tin lấy em. Tôi trách cả tác giả đã độc ác ra tay với nhân vật yêu quí của tôi. Nhưng giờ, không. Trách chiến tranh và cảnh đời dữ dội.


Tôi tự hỏi Phùng Quán có sức mạnh gì mà sao chị một câu hơn chục chữ mà mỗi lần đọc tôi lại chảy nước mắt, cổ họng nghẹn đắng. Câu thơ câu văn của ông là thứ mà tôi không tả được và cũng không biết phân tích thế nào. Tôi chỉ biết cái giọng văn ấy cho tôi biết chắc ông cũng đang khóc cùng tôi. Cũng một trái tim đang rơi nước mắt.